نەخشەیەک بۆ ناوەکان، نەک بۆ سنوورەکان
هەر شوێنێک لەم نەخشەیەدا زیاتر لە یەک ناوی هەیە.
گوندێک ناوێکی هەیە بەو زمانەی لە ماڵەکانیدا قسەی پێدەکرێت، و ناوێکی تر بە زمانی ئەو دەوڵەتەی بەڕێوەی دەبات. زۆرجار ناوی دووەم بە بڕیارنامەیەک هاتووە، لە ساڵێکی دیاریکراودا، و جێی یەکەمی گرتووەتەوە. هەندێک جار ناوی یەکەم ئێستا تەنها لە یادی خێزانێکدا ماوەتەوە — خێزانێک کە چیتر لەوێ نیشتەجێ نییە.
نەخشە هەردووکیان تۆمار دەکات، و لە شوێنی گونجاودا ئەو ساڵەش کە لە نێوانیاندایە. بیرۆکەکە هەر ئەوەیە.
بۆچی ناوەکان
گۆڕینی ناو کارێکی بێدەنگە. نە کاولاوی بەجێدەهێڵێت و نە وێنە. نەوەیەک دواتر، ناوە کۆنەکە تەنها لەو شوێنانەدا دەمێنێتەوە کە کەسێک نووسیویەتی — و بۆ زۆرێک لەم ناوچەیە، کەس نەینووسیوە.
بە درێژایی سەدەی بیستەم، هەزاران ناوی شوێن لە چوار پارچەی کوردستاندا بە فەرمی گۆڕدران: لە تورکیا بە پرۆگرامە یەک لەدوای یەکەکانی گۆڕینی ناو، لە سووریا و ئێران بە هەنگاوی هاوشێوە.
ناوە نوێیەکان لەسەر هەموو تابلۆیەکی ڕێگان، لە هەموو تۆمارێک و لەسەر هەموو نەخشەیەک. کۆنەکان لە دەمی خەڵکدان.
ئەو نەخشەیەی تەنها یەکێک لەم دووانە پیشان دەدات بێلایەن نییە. تەنها ئەو لایەنەی هەڵبژاردووە کە ئەرشیفی باشتری هەیە.
بۆیە نەخشە بۆ هەر شوێنێک کە دەیناسێت هەردوو ناوەکە بە تەنیشت یەکەوە دەپارێزێت، لەگەڵ بەرواری گۆڕانەکە و ئەو سەرچاوەیەی تێیدا دۆزیومانەتەوە — و بە کلیکێک ڕێگەت پێدەدات لە نێوانیاندا بگۆڕیت.
چی تۆمار دەکەین
ناو. ناوی کوردی، ناوی فەرمیی ئەمڕۆ، ناوەکانی پێشوو، و لەو شوێنانەدا کە بەڵگە هەیە، کەی و بە کام بڕیارنامە ناوەکە گۆڕدراوە. ئەمە دڵی پڕۆژەکەیە.
شوێن. پارێزگا، شار، گوند، چیا، ڕووبار، دەریاچە، ناوچە پارێزراوەکان، شوێنە مێژووییەکان و کولتوورییەکان — لە کوێن، سەر بە چین، و چی لەبارەیانەوە زانراوە.
مێژوو، خەڵک، زمان و کولتووری هەر ناوچەیەک، لەگەڵ ئەو بەشانەی خوێندنەوەیان قورسە.
سنووری زانیاریمان. لەو شوێنانەدا کە ژمارەیەک نادیار، خەمڵێنراو یان جێی مشتومڕە، دەیڵێین.
چی ناکەین
نەخشە نوێنەرایەتیی هیچ پارتێکی سیاسی، هیچ ڕێکخراوێک یان هیچ بزووتنەوەیەک ناکات. نە هێمای پارتەکان، نە ئاڵای ڕێکخراوەکان و نە وێنەی سەرکردە سیاسییەکان پیشان دەدەین.
نەخشە کارێکی بەڵگەکردنە، نەک بەرگریکردن لە دۆزێک.
زۆرێک لەو کەسانەی ئەم نەخشەیە دروست دەکەن، و زۆرێک لەوانەی بەکاری دەهێنن، باوەڕیان لەبارەی داهاتووی ئەم ناوچەیەوە هەیە. لێرە شوێنی مشتومڕکردن لەسەریان نییە — نەک لەبەر ئەوەی گرنگ نین، بەڵکو لەبەر ئەوەی دەبێت تۆمارێک بۆ ئەو کەسانەش بەسوود بێت کە لەگەڵ یەکدی ناکۆکن.
ئێمە تۆمار دەکەین کە شوێنەکان بە چی ناودەبرێن و چییان بەسەرهاتووە. ئەوەی تۆ لێی دەردەهێنیت، هی خۆتە.
کوردستان لێرەدا وەک ناوچەیەکی جوگرافی و کولتووری لێکدەدرێتەوە، کە خاکەکەی ئەمڕۆ زۆربەی لە ناو تورکیا، عێراق، ئێران و سووریادایە. لەو شوێنانەدا کە پێناسەکانی فراوانییەکەی جیاوازن — و جیاوازن — پێناسە جیاوازەکان لەگەڵ سەرچاوەکانیان پیشان دەدەین، لە جیاتی ئەوەی یەکێکیان هەڵبژێرین و بڵێین پرسەکە چارەسەرکراوە.
هەموو ئەوانەی لێرە ژیاون
کورد، سریانی، ئەرمەنی، تورکمان، عەرەب، ئێزیدی، جولەکە و ئەوانی تر لەم دۆڵانەدا ماڵیان ئاوەدان کردووەتەوە، ناوی خۆیان داناوە و مردووەکانیان ناشتووە. شوێنەکانیان بە هەمان ئەندازەی هەر شوێنێکی تر سەر بەم نەخشەیەن، بەو ناوانەی بەکاریان هێناون.
بەشە قورسەکان
درسیم لە ١٩٣٧ و ١٩٣٨دا. ئەنفال. هەڵەبجە. وێرانکردنی هەزاران گوند. شەنگال لە ٢٠١٤دا. کۆچپێکردن، ڕاکردن، و ئەو گوندانەی هەرگیز لە نوێوە دروست نەکرانەوە.
ئەم ڕووداوانە بەشێکن لە مێژووی ئەم شوێنانە، و بەجێیان ناهێڵین. بەجێهێشتنیان خۆگرتن نەبوایە — تۆمارێکی هەڵە دەبوو.
وەک مێژوویەکی بەڵگەدار تۆماریان دەکەین: بە سەرچاوە، بەو ژمارانەی زانراون و بەو نادیارییەی لە دەوریانە، بە زمانێکی سادە. تۆمارکردنی ئەوەی بە بەڵگە ڕوویداوە پێویستی بە تیژکردن نییە.
سەرچاوەکان
هەر شتێک کە لە ڕاستەوخۆ پشتڕاستکراوە تێپەڕێت، سەرچاوەیەکی هەیە. ئێمە ئەدەبی زانستی، بڵاوکراوە فەرمییەکان و کەرەستەی ئەرشیف پێش دەخەین. گێڕانەوەی زارەکی وەک خۆی نیشانە دەکرێت و بە تایبەتی لەو شوێنانەدا بۆمان بەنرخە کە تۆماری نووسراو کەمە یان سڕدراوەتەوە.
داتای بنەڕەتیی جوگرافیمان زۆربەی لە OpenStreetMap و Wikidata دێت، کە بە لێکۆڵینەوەی خۆمان و لەلایەن ئەو کەسانەی ئەم شوێنانە دەناسن ڕاست کراوەتەوە و فراوان کراوە.
ژمارەکانی دانیشتوان بۆ ئەم ناوچەیە خەمڵاندنن. لێرەدا سەرژمێریی متمانەپێکراو بەپێی نەتەوە ئەنجام نادرێت. بۆیە لە جیاتی ژمارەی تاک، مەودا لەگەڵ سەرچاوە دەدەین.
ئەگەر گوندەکەت نەبێت
زۆربەی ئەو شتانەی پێویستە نەخشە بیانزانێت لە هیچ بنکەدراوەیەکدا نین. لە یادی خێزانەکاندان. ئەو کەسەی ناوی گوندی داپیرەی دەزانێت، لە هەر نەخشەیەک زیاتر دەزانێت.
دەتوانیت زیادی بکەیت. بەشدارییەکان پێش دەرکەوتن پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت. زانیاریی کەسیی بەشداربووان بڵاو ناکەینەوە و ناونیشانی IP تۆمار ناکەین.
هەڵەکان
لە نەخشەدا هەڵە هەن. کاتێک ئاگادار دەکرێینەوە ڕاستیان دەکەینەوە، و ڕاستکردنەوە گرنگەکان بە ئاشکرا تۆمار دەکرێن. ڕاستکردنەوە بەخێربێت — تەنانەت ئەوانەی ناخۆشن.
سەربەخۆیی
نەخشە لەلایەن هیچ دەزگایەک، هیچ پارتێک یان هیچ لایەنێکی حکوومییەوە بەڕێوە نابرێت. لەلایەن کۆمەڵێکی بچووکی کەسانی سەربەخۆوە، لە کاتی خۆیاندا، دروست دەکرێت و خەرجییەکەی لە بەخشینەوە دابین دەکرێت.
هیچ پشتیوانییەکی دارایی قبووڵ ناکەین کە مەرجی لەسەر ناوەڕۆک هەبێت، و ئاشکرا دەکەین کە بەڕێوەبردنی پڕۆژەکە چەندە تێچووی هەیە.
ناوی ئەو کەسانە ئاشکرا ناکەین کە لەسەر نەخشە کار دەکەن یان بەشداریی تێدا دەکەن. بۆ هەندێکیان، ئاشکراکردنی ناو مەترسییەکی لەگەڵدایە کە ئەم پڕۆژەیە شایەنی نییە.
کارەکەمان بەکاربهێنن
ئەو داتایانەی کۆیان دەکەینەوە لەژێر [مۆڵەت]دا بەردەستن و بە ئاماژەدان بە سەرچاوە دەتوانرێن دووبارە بەکاربهێنرێن. دەمانەوێت خەڵک پێی کار بکەن.
Data
Province and district geometry comes from OpenStreetMap, published under the ODbL. Names, figures and notes are held in a separate table maintained by hand.
Naming
Every entry carries both a Kurdish and an official name. Neither replaces the other: the interface shows the Kurdish name first and the official name below it.
Contributing
Corrections to names, figures or geometry are welcome. Write to the project and the change is reviewed against a source before it goes in.